Επίσημο δείπνο από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας Κύριο Προκόπη Παυλόπουλο

Ομιλία του Προέδρου της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας  Κυρίου Φρανκ-Βάλτερ Στάινμαϊερ κατά το δείπνο που παραθέτει ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας  Κύριος Προκόπης Παυλόπουλος με αφορμή την εθιμοτυπική επίσκεψη στην Ελληνική Δημοκρατία την 7η Απριλίου 2017 στην Αθήνα

Κύριε Πρόεδρε!

Μετά τις επισκέψεις μου στο Παρίσι και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο, η τρίτη μου επίσκεψη στο εξωτερικό με οδηγεί σε αυτήν την περήφανη πόλη και ως εκ τούτου, στο λίκνο της ευρωπαϊκής δημοκρατίας.

Η ιστορική σημασία της Αθήνας θα ήταν επαρκής αφορμή για μια τέτοια επίσκεψη σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς για τον δημοκρατικό κόσμο. Κι όμως, η επίσκεψή μου αυτή πραγματοποιείται για πολύ συγκεκριμένους λόγους και δη τη διατήρηση και εμβάθυνση των ελληνογερμανικών σχέσεων. Εκτός αυτού - και για αυτό χαίρομαι ιδιαίτερα - θα εγκαινιάσουμε μαζί τη documenta 14. Για πρώτη φορά η έκθεση αυτή πραγματοποιείται ισότιμα σε δύο πόλεις και φέρει τον ίδιο ωραίο τίτλο με αυτόν του Κάσελ «Μαθαίνοντας από την Αθήνα». Ο πολιτισμός είναι αυτός που μπορεί να μας δείξει τις διαφορετικές προοπτικές, αυτές που διαμορφώνουν τη θεώρηση του κόσμου από εμάς τους ίδιους και από τους άλλους. Η documenta είναι ένα φόρουμ για την αλλαγή οπτικής γωνίας και την συνυφασμένη με αυτήν αμφισβήτηση. Παρότι δεν αποτελεί ασφαλή ζώνη για τους πολιτικούς, είναι κάτι που την καθιστά πολύτιμη!

Κυρίες και κύριοι,

Χρειαζόμαστε τη διένεξη και το θάρρος για αντιπαράθεση, ειδικά στη σημερινή εποχή, όπου η δημοκρατία σε πολλά μέρη του κόσμου, ακόμα και στις γείτονες χώρες της Ελλάδας, τίθεται υπό αμφισβήτηση και ενώπιον προκλήσεων. Η Ελλάδα διδάχθηκε στο παρελθόν με οδυνηρό τρόπο, όπως κι εμείς οι Γερμανοί, ότι η δημοκρατία μπορεί να χαθεί.

Έχουν περάσει ακριβώς πενήντα χρόνια από το πραξικόπημα, με το οποίο έλληνες αξιωματικοί κατέλαβαν την εξουσία το 1967. Πολλοί από τις Ελληνίδες και τους Έλληνες, που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα τους, έψαξαν και βρήκαν καταφύγιο στη Γερμανία. Ορισμένοι πήγαν στο πανεπιστήμιο του Γκίσεν, όπου αργότερα σπούδασα κι εγώ. Το ίδιο κι εσείς κύριε Υπουργέ, κύριε Κοτζιά. Από τη Γερμανία συμμετείχαν στην αντίσταση κατά της χούντας στην πατρίδα τους. Ποιός ξέρει, ίσως και να είχαμε συναντηθεί τότε κάποια στιγμή στους διαδρόμους του πανεπιστημίου ή στα σοκάκια της παλιάς πόλης του Γκίσεν, ο νέος Έλληνας και ο νέος Γερμανός που θα γίνονταν κάποτε Υπουργοί Εξωτερικών. Έμελε όμως να γνωριστούμε ως συνάδελφοι δεκαετίες αργότερα. Φυσικά ανατρέξαμε στις κοινές μας εμπειρίες, πράγμα που διευκόλυνε τη συνεργασία μας.

Ο Νίκος Κοτζιάς και άλλοι αντίπαλοι του καθεστώτος – όπως ο μετέπειτα Πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης, και αυτός με εμπειρία από το Γκίσεν – μπόρεσαν τελικά να πάρουν τη χώρα τους πίσω. Μετά από επτά σκοτεινά χρόνια δικτατορίας, η Ελλάδα ξαναβρήκε το δρόμο της στη δημοκρατία – και το 1981 στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εσείς, Κύριε Πρόεδρε, παρακολουθήσατε την πορεία αυτή από την αρχή εκ του σύνεγγυς. Αυτό που κατηύθυνε Εσάς και τους συναγωνιστές Σας το συμπύκνωσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής στη φράση «Η Ελλάδα ανήκει στη Δύση!».

Σήμερα η Ελλάδα διατρέχει μια διαφορετική δύσκολη περίοδο. Οι επιπτώσεις της κρίσης του ΕΥΡΩ επιβαρύνουν τη ζωή πολλών ανθρώπων στην Ελλάδα. Και σαν να μην έφτανε αυτό, η χώρα Σας φέρει μεγάλο βάρος στην αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης. Εμείς, οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι, δεν είμαστε απλά ευγνώμονες γι΄ αυτό, αλλά σας οφείλουμε στήριξη και αλληλεγγύη.

Και αυτό με φέρνει στον τρίτο σημαντικό λόγο της επίσκεψής μου στην Αθήνα. Θέλω να στείλω ένα μήνυμα. Ένα μήνυμα ότι για εμάς τους Γερμανούς η Ελλάδα ανήκει στο κοινό ευρωπαϊκό μας σπίτι. Κι ακόμα, ότι δεν μπορώ και δεν θέλω, να φανταστώ μια Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς την Ελλάδα. Θέλουμε η ΕΕ των «27» να παραμείνει μαζί, ενωμένη σε πείσμα όλων των δυσκολιών και των διαφορών.

Ανάμεσα στη Γερμανία και την Ελλάδα αναπτύχθηκαν, έχω την εντύπωση, τα προηγούμενα χρόνια ορισμένα στερεότυπα. Η σχέση, όμως, μεταξύ της Ελλάδας και της Γερμανίας θα είναι επιτυχημένη και ανταποδοτική, εάν αντί της δυσπιστίας, επικρατεί αμοιβαία εμπιστοσύνη. Αν δεν υπερισχύει η απόδοση ευθυνών, αλλά η ειλικρίνεια και η διάθεση να διδαχθούμε ο ένας από τον άλλο.

Η Ελλάδα και η Γερμανία παραμένουν στενά συνδεδεμένες – και μέσω των αξιών και των πεποιθήσεων που μοιράζονται οι ανοιχτές και δημοκρατικές κοινωνίες. Για όλες αυτές τις κοινωνίες ισχύει πάντα η προειδοποίηση του Περικλή:

«Να γνωρίζετε ότι το μυστικό της ευτυχίας είναι η ελευθερία, προϋπόθεση όμως για την ελευθερία είναι το θάρρος».

Ναι, χρειαζόμαστε θάρρος για τη δημοκρατία! Η συμβουλή αυτή, που μας έδωσε ένας από τους πατέρες της δημοκρατίας σε αυτόν εδώ ακριβώς τον τόπο, παραμένει επίκαιρη 2.500 χρόνια μετά. Διότι αν και απαραίτητη, η δημοκρατία δεν είναι αυτονόητη. Ποτέ δεν ήταν. Αυτό ειδικά εμείς οι Γερμανοί και οι Έλληνες το γνωρίζουμε καλά και σύμφωνα με αυτό θέλουμε να πορευτούμε!

Κυρίες και κύριοι,

σας παρακαλώ τώρα να υψώσετε το ποτήρι σας στην υγεία και ευημερία του Προέδρου κυρίου Παυλόπουλου, του ελληνικού λαού και της συνεργασίας και φιλίας μεταξύ των δύο χωρών μας.

Κύριε Πρόεδρε!

Μετά τις επισκέψεις μου στο Παρίσι και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο, η τρίτη μου επίσκεψη στο εξωτερικό με οδηγεί σε αυτήν την περήφανη πόλη και ως εκ τούτου, στο λίκνο της ευρωπαϊκής δημοκρατίας.

Η ιστορική σημασία της Αθήνας θα ήταν επαρκής αφορμή για μια τέτοια επίσκεψη σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς για τον δημοκρατικό κόσμο. Κι όμως, η επίσκεψή μου αυτή πραγματοποιείται για πολύ συγκεκριμένους λόγους και δη τη διατήρηση και εμβάθυνση των ελληνογερμανικών σχέσεων. Εκτός αυτού - και για αυτό χαίρομαι ιδιαίτερα - θα εγκαινιάσουμε μαζί τη documenta 14. Για πρώτη φορά η έκθεση αυτή πραγματοποιείται ισότιμα σε δύο πόλεις και φέρει τον ίδιο ωραίο τίτλο με αυτόν του Κάσελ «Μαθαίνοντας από την Αθήνα». Ο πολιτισμός είναι αυτός που μπορεί να μας δείξει τις διαφορετικές προοπτικές, αυτές που διαμορφώνουν τη θεώρηση του κόσμου από εμάς τους ίδιους και από τους άλλους. Η documenta είναι ένα φόρουμ για την αλλαγή οπτικής γωνίας και την συνυφασμένη με αυτήν αμφισβήτηση. Παρότι δεν αποτελεί ασφαλή ζώνη για τους πολιτικούς, είναι κάτι που την καθιστά πολύτιμη!

Κυρίες και κύριοι,

Χρειαζόμαστε τη διένεξη και το θάρρος για αντιπαράθεση, ειδικά στη σημερινή εποχή, όπου η δημοκρατία σε πολλά μέρη του κόσμου, ακόμα και στις γείτονες χώρες της Ελλάδας, τίθεται υπό αμφισβήτηση και ενώπιον προκλήσεων. Η Ελλάδα διδάχθηκε στο παρελθόν με οδυνηρό τρόπο, όπως κι εμείς οι Γερμανοί, ότι η δημοκρατία μπορεί να χαθεί.

Έχουν περάσει ακριβώς πενήντα χρόνια από το πραξικόπημα, με το οποίο έλληνες αξιωματικοί κατέλαβαν την εξουσία το 1967. Πολλοί από τις Ελληνίδες και τους Έλληνες, που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα τους, έψαξαν και βρήκαν καταφύγιο στη Γερμανία. Ορισμένοι πήγαν στο πανεπιστήμιο του Γκίσεν, όπου αργότερα σπούδασα κι εγώ. Το ίδιο κι εσείς κύριε Υπουργέ, κύριε Κοτζιά. Από τη Γερμανία συμμετείχαν στην αντίσταση κατά της χούντας στην πατρίδα τους. Ποιός ξέρει, ίσως και να είχαμε συναντηθεί τότε κάποια στιγμή στους διαδρόμους του πανεπιστημίου ή στα σοκάκια της παλιάς πόλης του Γκίσεν, ο νέος Έλληνας και ο νέος Γερμανός που θα γίνονταν κάποτε Υπουργοί Εξωτερικών. Έμελε όμως να γνωριστούμε ως συνάδελφοι δεκαετίες αργότερα. Φυσικά ανατρέξαμε στις κοινές μας εμπειρίες, πράγμα που διευκόλυνε τη συνεργασία μας.

Ο Νίκος Κοτζιάς και άλλοι αντίπαλοι του καθεστώτος – όπως ο μετέπειτα Πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης, και αυτός με εμπειρία από το Γκίσεν – μπόρεσαν τελικά να πάρουν τη χώρα τους πίσω. Μετά από επτά σκοτεινά χρόνια δικτατορίας, η Ελλάδα ξαναβρήκε το δρόμο της στη δημοκρατία – και το 1981 στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εσείς, Κύριε Πρόεδρε, παρακολουθήσατε την πορεία αυτή από την αρχή εκ του σύνεγγυς. Αυτό που κατηύθυνε Εσάς και τους συναγωνιστές Σας το συμπύκνωσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής στη φράση «Η Ελλάδα ανήκει στη Δύση!».

Σήμερα η Ελλάδα διατρέχει μια διαφορετική δύσκολη περίοδο. Οι επιπτώσεις της κρίσης του ΕΥΡΩ επιβαρύνουν τη ζωή πολλών ανθρώπων στην Ελλάδα. Και σαν να μην έφτανε αυτό, η χώρα Σας φέρει μεγάλο βάρος στην αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης. Εμείς, οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι, δεν είμαστε απλά ευγνώμονες γι΄ αυτό, αλλά σας οφείλουμε στήριξη και αλληλεγγύη.

Και αυτό με φέρνει στον τρίτο σημαντικό λόγο της επίσκεψής μου στην Αθήνα. Θέλω να στείλω ένα μήνυμα. Ένα μήνυμα ότι για εμάς τους Γερμανούς η Ελλάδα ανήκει στο κοινό ευρωπαϊκό μας σπίτι. Κι ακόμα, ότι δεν μπορώ και δεν θέλω, να φανταστώ μια Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς την Ελλάδα. Θέλουμε η ΕΕ των «27» να παραμείνει μαζί, ενωμένη σε πείσμα όλων των δυσκολιών και των διαφορών.

Ανάμεσα στη Γερμανία και την Ελλάδα αναπτύχθηκαν, έχω την εντύπωση, τα προηγούμενα χρόνια ορισμένα στερεότυπα. Η σχέση, όμως, μεταξύ της Ελλάδας και της Γερμανίας θα είναι επιτυχημένη και ανταποδοτική, εάν αντί της δυσπιστίας, επικρατεί αμοιβαία εμπιστοσύνη. Αν δεν υπερισχύει η απόδοση ευθυνών, αλλά η ειλικρίνεια και η διάθεση να διδαχθούμε ο ένας από τον άλλο.

Η Ελλάδα και η Γερμανία παραμένουν στενά συνδεδεμένες – και μέσω των αξιών και των πεποιθήσεων που μοιράζονται οι ανοιχτές και δημοκρατικές κοινωνίες. Για όλες αυτές τις κοινωνίες ισχύει πάντα η προειδοποίηση του Περικλή:

«Να γνωρίζετε ότι το μυστικό της ευτυχίας είναι η ελευθερία, προϋπόθεση όμως για την ελευθερία είναι το θάρρος».

Ναι, χρειαζόμαστε θάρρος για τη δημοκρατία! Η συμβουλή αυτή, που μας έδωσε ένας από τους πατέρες της δημοκρατίας σε αυτόν εδώ ακριβώς τον τόπο, παραμένει επίκαιρη 2.500 χρόνια μετά. Διότι αν και απαραίτητη, η δημοκρατία δεν είναι αυτονόητη. Ποτέ δεν ήταν. Αυτό ειδικά εμείς οι Γερμανοί και οι Έλληνες το γνωρίζουμε καλά και σύμφωνα με αυτό θέλουμε να πορευτούμε!

Κυρίες και κύριοι,

σας παρακαλώ τώρα να υψώσετε το ποτήρι σας στην υγεία και ευημερία του Προέδρου κυρίου Παυλόπουλου, του ελληνικού λαού και της συνεργασίας και φιλίας μεταξύ των δύο χωρών μας.

Επίσημο δείπνο στην Ελληνική Δημοκρατία

Bundespräsident Steinmeier in Athen