15 χρόνια επανενωμένη Γερμανία

Έχουν περάσει σχεδόν δεκαέξι χρόνια από τότε που έπεσε το τείχος του Βερολίνου. Έντεκα μήνες αργότερα, στις 3 Οκτωβρίου 1990, οι Γερμανοί από ανατολή και δύση μπόρεσαν να γιορτάσουν μέσα σε συγκινητική ατμόσφαιρα και μπροστά από το κτήριο του Κοινοβουλίου (Reichstag) και την πύλη του Βρανδεμβούργου την επανένωση.

Την ημέρα εκείνη έγινε πραγματικότητα αυτό που για σαράντα χρόνια αποτελούσε μεν απώτερο πολιτικό στόχο, την επίτευξη του οποίου όμως οι περισσότεροι θεωρούσαν ανέφικτη, τουλάχιστον όσο οι ίδιοι θα βρίσκονταν στη ζωή. Την επίτευξη τελικά του στόχου την οφείλουμε στους πολίτες της ΛΓΔ, οι οποίοι με αποφασιστικότητα, θάρρος και ειρηνικές διαδηλώσεις έδωσαν τη μάχη για την ελευθερία τους, ανατρέποντας ένα ολοκληρωτικό καθεστώς με τους μηχανισμούς χαλιναγώγησης και εκφοβισμού που αυτό διέθετε. Με τον τρόπο αυτό οι συμπολίτες μας έγραψαν ορισμένες από τις ωραιότερες σελίδες της γερμανικής ιστορίας, για τις οποίες μπορούν να είναι υπερήφανοι.

Στην κυβέρνηση Kohl πάλι οφείλουμε το ότι άδραξε την ευκαιρία και με σύμμαχο την ευνοϊκή συγκυρία πέτυχε και πολιτικά την επανένωση. Στα τέλη του 1989 η επανένωση δεν θεωρούνταν καθόλου βέβαιη υπόθεση. Υπήρχαν διάφορα σενάρια για το μέλλον, δεν υπήρχαν όμως σε κανένα δυτικογερμανικό συρτάρι επεξεργασμένα σχέδια για την περίπτωση μιας επανένωσης. Τα πάντα έπρεπε να επινοηθούν και να αξιολογηθούν από την αρχή. Συμμετείχα προσωπικά σε μια τέτοια ομάδα εργασίας του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Εξωτερικών. Ήταν μια εντατική διαδικασία διαλόγου για την αναζήτηση λύσεων, που αφορούσε το θέμα του αιώνα για το έθνος μας. Τελικά επιτεύχθηκε η γερμανική ένωση, η οποία βέβαια εκτός των άλλων δεν θα ήταν δυνατή χωρίς τη βοήθεια των φίλων και συμμάχων μας απ’ όλον τον κόσμο.

Σήμερα, δεκαπέντε χρόνια μετά, η επανενωμένη Γερμανία αποτελεί για τη νέα γενιά φοιτητών και μαθητών καθημερινότητα. Η διχοτόμηση της Γερμανίας είναι γι’ αυτούς απλή ιστορική ανάμνηση, η οποία δεν τους αγγίζει προσωπικά. Ένας από τους γιούς μου φοίτησε μετά την μετακόμισή μας από τη Βόννη στο Βερολίνο σε σχολείο του Ανατολικού Βερολίνου. Για εκείνον ήταν μια αλλαγή σχολείου όπως όλες οι άλλες. Δεν είχε σημασία από πού προέρχονταν οι φίλοι του, που έπαιζε ποδόσφαιρο, ή εάν βρισκόταν στο Ανατολικό ή το Δυτικό το Βερολίνο. Βλέπουμε λοιπόν ότι η Γερμανία ξανασμίγει.

Η διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί βέβαια ακόμα. Οι συνθήκες διαβίωσης σε ανατολή και δύση δεν έχουν εξομοιωθεί ακόμη εντελώς. Έχουν σημειωθεί βέβαια κατά τόπους σημαντικές και απτές επιτυχίες στα καινούργια ομοσπονδιακά κρατίδια, γενικότερα ισχύει όμως, ότι η ανεργία για παράδειγμα είναι εκεί αισθητά υψηλότερη απ’ ότι στα παλιά ομοσπονδιακά κρατίδια. Αυτό οδηγεί όπως είναι φυσικό σε δυσαρέσκεια. Η δε σύγκριση με τις δυτικές περιοχές οδηγεί κάποιες φορές ακόμη και σε αναίτια κριτική.

Όμως λόγω της αποφασιστικότητας και της αλληλεγγύης των Γερμανών τόσο στα ανατολικά όσο και στα δυτικά, πετύχαμε ήδη πολλά. Οι πόλεις στα ανατολικά σώθηκαν από την κατάρρευση και παρουσιάζονται με ένα καινούργιο, λαμπερό πρόσωπο. Επιπλέον, το ανατολικό τμήμα της χώρας διαθέτει μια από τις καλύτερες και πλέον σύγχρονες υποδομές στον κόσμο και είναι ιδιαίτερα ελκυστικό για επενδυτές. Παντού κατασκευάστηκαν καινούργιοι δρόμοι και σιδηροδρομικές γραμμές. Η καταστροφή του περιβάλλοντος σταμάτησε και σε μεγάλο βαθμό έγινε και αποκατάστασή του. Αναπτύχθηκαν τεχνολογικά και επιστημονικά κέντρα, τα οποία δεν έχουν να φοβηθούν τίποτε από μια διεθνή σύγκριση, ξεκινώντας από τους ναυπηγούς στο Wismar φτάνοντας στους κατασκευαστές αυτοκινήτων στο Eisenach, τη Λειψία και τη Δρέσδη, ή από τους ερευνητές πυρηνικής σύντηξης στο Greifswald μέχρι την επονομαζόμενη «Optic Valley» στην περιοχή της Ιένα και της Ερφούρτης. Και η ανοικοδόμηση των ανατολικών κρατιδίων συνεχίζεται.

Η οικονομική βοήθεια και οι ευκαιρίες δεν αρκούν όμως για να ενώσουν τους ανθρώπους. Εξίσου σημαντική είναι και η επιδίωξη της πολιτικής συζήτησης με όλους αυτούς, οι οποίοι για διάφορους λόγους αναπολούν τις παλιές εποχές. Ο αποκλεισμός εδώ δεν ενδείκνυται. Εδώ πρέπει να γίνει - και θα γίνει - πολιτική συζήτηση με επιχειρήματα. Το ίδιο ισχύει και για τους εκπροσώπους του δεξιού άκρου του πολιτικού φάσματος που επιζητούν τη λαϊκή ψήφο. Οικονομική ανάπτυξη και πολιτική ευαισθησία πρέπει να συνυπάρξουν, ώστε να συνεχιστεί η διαδικασία της ένωσης.

Εκτός των άλλων η γερμανική ενότητα ήταν εξ αρχής άρρηκτα συνδεδεμένη και με τη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Υπ’ αυτή την έννοια οι πολίτες της πρώην ΛΓΔ δεν πέτυχαν μόνο την ενοποίηση των δύο Γερμανιών, αλλά συνέβαλαν, όπως έκαναν δέκα χρόνια νωρίτερα τα μέλη της πολωνικής «Αλληλεγγύης», και στην πτώση του «Σιδηρού Παραπετάσματος». Υπήρξαν εν τέλει και η αιτία που μπορούμε σήμερα να ζούμε στην Ευρώπη των 25. Έγραψαν με λίγα λόγια ιστορία.

Πρέσβης Δρ Wolfgang Schultheiss